Hors-jeu

Tijdelijke ingrepen in de openbare ruimte in La Valette-du-Var, Frankrijk, 2006

In drie installaties – twee op pleinen en een in de mediatheek van de stad – wordt stilgestaan bij de betekenis van grondmarkeringen in de openbare ruimte.

De betekenis van aangebrachte markeringen op stoepen, wegen of sportvelden, is afhankelijk van de context waarin deze tekens functioneren (de straat, het sportveld...), van de gebruikte maatvoering en van de kleuren waarin ze uitgevoerd zijn. Ze vormen een visuele grammatica die ons aanwijzingen geeft over hoe we ons moeten gedragen in de openbare ruimte (bijv. waar we als voetgangers veilig kunnen lopen enz.), welk sport op een bepaald veld beoefend wordt, enz.

Als metafoor voor het begrip ‘markeringen in de openbare ruimte’ maak ik gebruik van hinkelbanen die kinderen met krijt op stoepen en op schoolpleinen tekenen. Het zijn ‘spelarchitecturen’ en ze zijn verwant aan archaïsche architecturen, de gehanteerde maten zijn nauw verbonden met het menselijk lichaam (bij hinkelbanen is dat de voetlengte van het kind). Bovendien bevat een dergelijk schema allerlei verwijzingen naar de cultuur van het land (taal en religie).

Het project bevat twee installaties op verschillende locaties: vóór een basisschool, op een historisch plein en in de mediatheek.

Place du Général de Gaulle
In deze installatie wordt een raster met rode verf op het plein aangebracht. Een gele lijn (bestaand element) verdeelt dit raster in twee delen:
• Een klein gedeelte: verwijzing naar de kinderwereld met een maatvoering gebaseerd op het menselijk lichaam (de voetlengte van de kunstenaar) en afbeeldingen van vogels (een verwijzing naar het verleden van de stad en naar de tuinen van Vallis Laeta, de ‘Gelukkige Vallei’).
• Een uitvergroot raster waarin de beelden vervangen zijn door de woorden: simulation, expulsion, avertissement, avantage, sécurité. Deze woorden, afkomstig uit de reglement van het voetbalspel, lijken te verwijzen naar abstracte begrippen. Spelregels voor deze uitzonderlijke hinkelbaan ontbreken.

Place de l’Horloge
De tekening van de hinkelbaan is hier van ‘spel-architectuur’ een plattegrond geworden. Door zijn ligging, voor de kerk, wordt er een relatie gelegd met de religieuze architectuur waaruit het is afgeleid. Het spelelement is verdwenen; de steen die kinderen met hun voet voortduwen is vervangen door een groter exemplaar. Deze ‘hinkelbaan-plattegrond’ lijkt nu op een eiland, omgeven door namen van zeeën en meren afkomstig uit de nomenclatuur van de zichtbare zijde van de Maan: Mer de la Sérénité, Marais des Epidémies, Lac de la Mort, Mer de la Fécondité, Mer des Crises, Lac des Songes etc. Deze namen, ontstaan in de 17de eeuw, weerspiegelen niet zozeer de geografische werkelijkheid van de maan, maar vormen eerder een verwijzing naar belangrijke begrippen in de maatschappij uit die tijd. Nu klinken ze ongelooflijk poëtisch. De maan geeft een andere inhoud aan de ‘Hemel’ van Franse hinkelbanen. Het is een verwijzing naar samenlevingen en naar kalenders waarin niet de zon maar de maan een prominente rol speelde.
De installatie werkt op de Place de l’Horloge als een soort tijdmachine.

Installatie ‘Global-local’ in de mediatheek
De huidige nieuwe wereldkaart is ontstaan volgens economische, politieke en religieuze parameters terwijl oude historische grenzen tussen europese landen langzaam vervagen. Tegelijkertijd wordt er in het openbaar debat over de multiculturele samenleving vooral in termen van verschillen gesproken.

In deze installatie gebruik ik de hinkelbaan (het grafisch element van dit kinderspel) als metafoor voor culturele identiteit. Het toont de culturele diversiteit van onze maatschappij als rijkdom in plaats van bedreiging.

Lees ook:
T R A C E : Balta "Hors-jeu"